Người miệt mài gìn giữ nghề dệt truyền thống người Vân Kiều - Pa Kô huyện Hướng Hóa.

Thứ hai - 12/11/2018 14:25
Hiện nay, nền kinh tế thị trường đã khiến nghề dệt thổ cẩm truyền thống của người Vân Kiều - Pa Kô dần mai một, hình ảnh người dân bên khung cửi dần trở thành xa lạ đối với thế hệ trẻ, thế nhưng tại bản Pa Nho, Khối 6, thị trấn Khe Sanh, anh Hồ Văn Hồi vẫn âm thầm ngày đêm miệt mài bên khung cửi nhằm gìn giữ nghề truyền thống của đồng bào mình ở lại với bản làng.
Nghệ nhân dệt thổ cẩm Hồ Văn Hồi
Nghệ nhân dệt thổ cẩm Hồ Văn Hồi

Vào cuối tháng 10, trong màn sương trắng xóa, cái se lạnh đầu đông thoảng phất mùi rơm rạ của đồng lúa nước bên lối đi vào bản của người Vân Kiều. Tôi có dịp đưa một số người bạn muốn tìm hiểu nghề dệt truyền thống của địa phương, chúng tôi ghé thăm nhà anh Hồ Văn Hồi - là người có thâm niên nhất, người đàn ông “giữ lửa” nghề dệt thổ cẩm truyền thống của người Vân Kiều - Pa Kô tại huyện Hướng Hóa. Trước khi quen anh, được biết anh là một thành viên của Hội Văn Học Nghệ thuật tỉnh Quảng Trị, nên tôi cứ quen gọi anh là “nghệ nhân Hồi”.
Hướng Hóa là huyện miền núi có 03 dân tộc anh em cùng chung sống, trong đó người Vân Kiều và Pa Kô chiếm gần nữa dân số toàn huyện, người Vân Kiều - Pa Kô có đời sống hóa văn hóa lễ hội rất phong phú, đặc sắc riêng, như Lễ hội Arieuping, Lễ hội Mừng lúa mới, Lễ cúng Trời, Lễ hội Mừng làng mới, Lễ hội Cồng Chiêng… tại các lễ hội, các sự kiện quan trọng của gia đình hoặc của bản làng, người Vân Kiều - Pa Kô thường mang trang phục truyền thống của dân tộc mình.
Trong trang phục của hai dân tộc đều có những nét tương đồng và khác biệt riêng dễ phân biệt. Trang phục người Vân Kiều chọn tông màu đen làm màu nền chủ đạo với các hoa văn hình tam giác, lục giác quanh viền áo; còn người Pa Kô chọn tông màu đỏ với các sọc hoa văn nhỏ chạy ngang làm nền truyền thống trên thổ cẩm của mình; chủ đề hoa văn trang phục người Vân Kiều - Pa Kô cũng được khéo léo lựa chọn là hình ảnh cây, lá, con vật gần gũi với đời sống hàng ngày với mong ước cuộc sống hài hòa với thiên nhiên, nương rẫy, núi rừng nơi người dân sinh sống.

image003 1

Hoa văn trong trang phục của người Vân Kiều

Anh tâm sự, hiện nay công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã khiến nghề dệt thổ cẩm dần mai một, khó có sức cạnh tranh. Giờ đây, các trang phục truyền thống được bày bán nhiều trên thị trường, đa dạng về hình thức, mẫu mã đẹp và giá lại rẻ, cũng chính vì lý do ấy, nghề dệt thổ cẩm của người Vân Kiều - Pa Kô đang đứng trước nguy cơ bị lãng quên. Vừa thoăn thoắt trên khung cửi, anh chia sẽ: “Cũng không biết nghề dệt thổ cẩm bắt đầu từ đâu, từ ông bà, bố anh đã sinh ra đã gắn với chiếc khung cửi, cứ truyền từ đời này sang đời khác trong mỗi gia đình, trước đây nguyên liệu để dệt thổ cẩm của người Vân Kiều - Pa Kô được làm từ sợi bông và màu sợi nhuộm từ vỏ cây”. Hiện nay, sợi chỉ để dệt thổ cẩm được anh mua ở các cửa hàng, không phải tìm mua sợi từ võ cây khan hiếm nữa.

image005 1
Khung dệt thổ cẩm truyền thống

Theo “nghệ nhân Hồi”, để dệt một tấm thổ cẩm đẹp, người nghệ nhân cần có sự tỉ mỉ, cần cù, tư thế ngồi song song với khung dệt, chân phải đạp mạnh, tay chắc để cho tấm vải bền và cứng. Ngoài ra, tùy năng khiếu, sở thích của từng người, mỗi tấm thổ cẩm có nét hoa văn riêng. Hiện nay, các sản phẩm của anh không chỉ dệt thổ cẩm cho các thành viên trong gia đình mà còn dệt thổ cẩm để bán cho người dân khi họ cần trong các nghi lễ truyền thống, cưới, hỏi… Thông thường để dệt nên một tấm thổ cẩm mất khoảng 5 ngày, giá bán 01 bộ áo quần từ 400 - 1 triệu đồng/bộ đồ, giá trị kinh tế của một bộ thổ cẩm hiện không cao nhưng vì lòng yêu nghề truyền thống, anh vẫn quyết tâm bám với khung cửi, sẳn sàng truyền dạy cho con, em ở trong bản làng gìn giữ nghề.

image007

Áo của người Vân Kiều

Sự yêu nghề, đam mê, gắn bó với nghề của “nghệ nhân” Hồ Văn Hồi sẽ là tấm gương sáng góp phần trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị của nghề dệt thổ cẩm truyền thống, gìn giữ nét đẹp truyền thống lâu đời của đồng bào dân tộc nói chung và người Vân Kiều - Pa Kô huyện Hướng Hóa nói riêng.

                                                                             Tác giả: Ngọc Tuân
Ảnh: Trần Vũ

Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá

Xếp hạng: 5 - 1 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây