Bảo tồn nghề đan lát truyền thống của người Vân Kiều, Pa Kô huyện Hướng Hóa

Thứ năm - 19/07/2018 08:59
Nghề đan lát truyền thống của người Vân Kiều, Pa Kô huyện Hướng Hóa có từ lâu đời. Tuy nhiên có quy mô nhỏ lẻ, chủ yếu làm các đồ dùng cho gia đình như: Gùi, Giỏ, A Đư, A Ria, A Chói, A Điêng,… Ngày nay, cần có phương án để duy trì, bảo tồn, phát huy các giá trị của nghề truyền thống này.
Nghệ nhân Ăm Nhờ đang đan lát
Nghệ nhân Ăm Nhờ đang đan lát
Vào những ngày giữa tháng 5, trong một lần đi công tác tại xã A Xing, chúng tôi được gặp gỡ và trò chuyện cùng già làng Ăm Nhờ - nghệ nhân tâm huyết với nghề đan lát truyền thống, ông  sinh năm 1937 tại thôn Kỳ Rỹ, xã A Xing, huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị.
Cũng như mọi ngày, vào thời điểm này các nghệ nhân vẫn đang cặm cụi ngồi đan lát ra các sản phẩm để xuất khẩu ra nước ngoài do Dự án Plan tài trợ. Dù bận công việc, ông  Ăm Nhờ vẫn vui vẻ chia sẻ “Nghề đan lát truyền thống có từ lâu đời, ngày trước ở thôn (bản) đan lát nhiều lắm, ai cũng đan được. Việc đan lát chỉ có quy mô nhỏ trong các gia đinh”.
Từ những câu chuyện đi theo năm tháng của nghệ nhân Ăm Nhờ và qua tìm hiểu, trước kia người Vân Kiều – Pa Kô huyện Hướng Hóa, vốn sinh sống trên các địa bản vùng núi cao, hẻo lánh, sống chủ yếu dựa vào thiên nhiên, nên đồng bào ở đây thường sử dụng các nguyên liệu chủ yếu như tre, nứa, lồ ô, tre gại, trúc, guột hay mây..., đây là những loại nguyên liệu có sẵn, có nhiều trên rừng, nên người dân thường sử dụng để làm nhà, sản xuất và đan vật dụng trong sinh hoạt hằng ngày.
Vừa trò chuyện vừa nhìn đôi bàn tay khéo léo của ông Ăm Nhờ thoăn thoắt đưa những nan tre với nhau, chẳng mấy chốc những lát mây tre đã thành hình. Các nghệ nhân ở đây tài tình trong việc phối hợp các loại vật liệu với nhau để tạo ra những sản phẩm đa dạng mà còn tạo cho sản phẩm những đường nét tự nhiên, bản sắc riêng….Kỷ thuật chẻ nan yêu cầu phải biết lách con dao sao cho độ dày mỏng thật đều, thật phẳng thì đan mới đẹp, phải biết chọn từng nan, dẻo cùng dẻo, cứng cùng cứng; nguyên liệu cũng phải được bảo quản cẩn thận ở chỗ cao ráo, tránh mục mọt. Mỗi sản phẩm hoàn thiện là thành quả của sự nhọc nhằn, tâm huyết với nghề.
Hiện nay sản phẩm đan lát truyền thống không chỉ phục vụ trong sinh hoạt, lao động sản xuất của bà con người Vân Kiều - Pa Kô mà còn là sản phẩm thương mại được mọi người yêu thích, đặc biệt là khách du lịch. Tuy nhiên, do nền kinh tế phát triển, thị trường mở rộng, các sản phẩm công nghiệp ngày càng nhiều, đa dạng, mẫu mã đẹp, đa phần các nghệ nhân đã già nên số lượng người làm và sản phẩm ngày càng ít phổ biến, có nguy cơ bị mai một.
Để bảo tồn nghề đan lát truyền thống này cần hỗ trợ mở các lớp truyền dạy nghề cho lớp trẻ, mặt khác cần bảo tồn, quy hoạch các vùng trồng nguyên liệu để duy trì nghề đan lát đồng thời quảng bá và đưa sản phẩm đan lát truyền thống đến với người tiêu dùng…sẽ góp phần vào việc bảo tồn và phát huy các giá trị của nghề đan lát truyền thống, gìn giữ nét đẹp truyền thống lâu đời của đồng bào dân tộc Vân Kiều - Pa Kô, giúp ổn định sinh kế người dân, phát triển du lịch trên địa bàn huyện Hướng Hóa./.
Bài: Ngọc Tuân; Ảnh: Trần Vũ

Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá

Xếp hạng: 5 - 1 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây