Bánh lọc Quảng Trị

Thứ sáu - 08/12/2017 16:17
Có một món bánh dân dã, quen thuộc, mà mỗi người con Quảng Trị dù đi đâu về đâu cũng không thể nào quên: Món bánh lọc.
Bánh bột lọc Quảng Trị (Ảnh: NTMP)
Bánh bột lọc Quảng Trị (Ảnh: NTMP)
Nhớ những ngày đông thuở ấy, cứ mỗi lần thấy bà nội đem bánh lọc ra làm là mấy anh chị em tôi cứ xoắn xuýt quây quần bên mâm bánh, đứa nặn bột, đứa bỏ nhân, đứa nhỏ nhất chỉ nhăm nhăm tô nhân bánh, đợi làm xong, dư ít nhân để được ăn. Ngoài trời, mưa rả rích, trong bếp lửa than hồng rực, có những đôi má hây hây ngồi chờ bánh chín. Làn khói từ gác bếp mới kịp bung ra đã bị mưa làm cho xiêu vẹo… Tuổi thơ đơn giản chỉ là những ngày mùa đông như thế, khi hương vị bánh lọc trần cay cay nóng nóng còn nguyên ở đầu lưỡi, và lạ kì là, không thể tìm thấy được hương vị ấy ở nơi nào khác, ngoài trừ quê hương Quảng Trị.
Ngày ấy, chưa có nhiều dụng cụ xay xát như bây giờ. Bà nội đi nhổ sắn (khoai mì) về, rửa sạch và tự mài bằng tay từng củ sắn một. Bột sắn phải được lượt, lọc nhiều lần để lấy phần tinh, phần xác bột dùng để nuôi heo. Bột được làm bằng tay không có mùi chua nồng, vẫn thơm nguyên mùi sắn, bột trong và có độ dai rất khác biệt. Ngày nay, bột được nhồi bán sẵn ở ngoài chợ, chỉ cần chế biến thêm nhân là có thể có món bánh lọc thơm ngon hấp dẫn.
Tinh hoa món bánh lọc đặt hết vào cả nhân bánh. Có thể dùng nhiều nguyên liệu khác nhau để làm nhân: đậu xanh, thịt, tôm, mộc nhỉ, đậu lạc, măng, cà rốt… Có cả bánh nhân tép, bánh nhân chim, bánh nhân thịt gà. Đây có lẽ cũng là một trong những điều khác biệt so với bánh bột lọc của Huế và Quảng Bình. Chỉ cần có bột, bất cứ nguyên liệu gì cũng được người Quảng Trị “sáng tạo” thành nhân bánh với vị cay cay của tiêu, của ớt, của thứ gia vị dễ “đánh lừa” vị giác. Món bánh lọc được chắt chiu từ thời tiết khắc nghiệt, từ những điều kiện khó khăn trong cuộc sống thuở xưa… trở thành một điều gì đó hết sức quen thuộc, không chỉ đơn thuần là một món ẩm thực, mà đó chính là “hồn quê”.
Ngày nay, bánh lọc được làm chủ yếu bằng nhân tôm thịt. Tôm đất bỏ đầu và đuôi. Thịt ba chỉ cắt mỏng hạt lựu, ướp thịt cùng muối, hành, tiêu, nước mắm, mỳ chính để thấm trong khoảng 10 phút. Nhân được xào với hành hoặc ném củ – là loại gia vị đặc trưng Quảng Trị, làm cho món ăn thêm thơm ngon đậm đà, vừa có tác dụng chữa bệnh. Khi nhân chín ngả sang màu vàng đỏ là tắt bếp, cho thêm ném lá và hạt tiêu vào. Cũng có cách xào nhân khác, bằng cách rim tôm thịt cho đến khi thấm giòn.
image003
Nhân bánh lọc trần (Ảnh: NTMP)
Lấy một cục bột nhỏ cho vào lòng bàn tay, cán thật mỏng, sau đó bỏ nhân vào giữa, gập từ hai phía, dính các mép bánh lại với nhau, dùng ngón tay nặn giống hình vân của miệng sò. Bánh có thể được luộc trực tiếp – gọi là bánh lọc trần, hoặc được gói bằng lá để có thể đem đi xa.
image005
Bánh lọc trần chưa luộc (Ảnh: NTMP)
Người Quảng Trị rất thích bánh lọc trần, vì bánh sau khi luộc được xào lại với gia vị, ngò, ném, vừa thơm thơm vừa rất đậm đà. Một chiếc bánh lọc nóng hổi cho vào miệng dai dai, nhân bánh cay cay hòa quyện vào lớp vỏ bánh mềm mại, nếu ai đã một lần ăn thử sẽ không thể nào quên cái mùi vị tê mê ấy. Chưa kể nếu kẹp bánh lọc với bánh tráng nướng, chấm thêm nước mắm, vừa mềm mềm dẽo dẽo, lại vừa giòn tan trong miệng, ngon thật khó tả.
image007
Bánh lọc trần được luộc và xào gia vị (Ảnh: NTMP)
Ở Quảng Trị còn có một loại bánh lọc nổi tiếng - Bánh Lọc Mỹ Chánh. Bánh được bán dọc đường quốc lộ 1, đoạn đi qua thôn Mỹ Chánh, xã Hải Chánh, huyện Hải Lăng. Người ta “cháo” bột chứ không nhào bột như khi làm bánh lọc trần. Bánh nhân tôm thịt, được gói bằng lá chuối tươi, nên khi hấp xong thấy óng ánh mỡ, thơm lừng hương lá. Bánh bóc ra trong vắt, còn thấy rõ phần nhân đỏ bên trong, chấm thẳng vô chén mắm ớt và cho luôn vào miệng, cay vô kể nhưng cứ bắt người ta phải nhớ.
image009
image011
Bánh lọc gói lá chuối (Ảnh: NTMP)
Theo thời gian, những chiếc bánh nhỏ này ngược xuôi ra Bắc vào Nam nhưng vẫn giữ nguyên vẹn hình thức, nguyên liệu thủy tổ của mình. Ai đi xa cũng mang theo làm quà những gói bánh đong đầy tấm chân tình của những người con vùng quê đầy nắng gió. Món quà quê dễ làm, nguyên liệu cũng luôn có sẵn, nhưng cái đáng quí ẩn chứa đằng sau những chiếc bánh tưởng chừng đơn giản đó chính là tấm lòng của những người làm bánh. Bởi, để làm ra những chiếc bánh lọc cần rất nhiều công sức, sự tỉ mỉ và khéo léo từ khâu nhào bột, làm nhân, bắt bột… đến gói bánh, hấp bánh.
Như một truyền thống, mỗi khi gia đình tụ họp, con cháu về thăm quê, mẹ và bà nội tôi đều làm thứ bánh dân dã ấy thiết đãi cả nhà. Người quê tôi thường gọi bánh bột lọc là “béng sắn”, nghe có vẻ vui tai, nhưng đối với nhiều người con Quảng Trị xa quê, chỉ nhắc đến hai từ ấy thôi cũng đủ trào dâng trong ký ức tuổi thơ rất nhiều hình ảnh, mùi vị quen thuộc… Có một điều không ai phủ nhận được, đó là, ngày trước, khi thiếu thốn, bánh lọc là một ăn “đổi vị” của vùng quê nghèo nhiều khoai sắn. Ngày nay, khi đời sống kinh tế mỗi nhà đều khá hơn, thì bánh lọc vẫn luôn là món ăn hấp dẫn, vẫn giữ nguyên được những giá trị đẹp đẽ ẩn chứa đằng sau những chiếc bánh tưởng chừng rất đổi bình thường ấy.

Tác giả bài viết: Ngô Thị

Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá

Xếp hạng: 5 - 1 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây